صهیون پژوه

لغت Acupuncture  يا طب سوزنی، که از دو کلمه لاتینی Acus به معنای سوزن وPungere به معنای خراشیدن و سوراخ کردن با سوزن تشکیل شده است، شاخه ای از طب سنتی چین ميباشد که به شناخت بيماريها بر اساس فلسفه چينيان قديم (وجود دو نوع نيروی مخالف در بدن، بنامهای يين و يانگ که بر انرژی حياتی جاری در بدن آدمی بنام چی^۶تاثير گذاشته سلامت يا بيماری را سبب ميشوند) پرداخته و سپس با تحريک نقاط خاصی، بيماری يا علائم آن را درمان ميکند.

علم پزشکی در قديم رابطه تنگاتنگی با فرهنگ و سنن ملتها داشته و شديدا تحت تاثير عقايد مذهبی و جهان بينی ملتها قرار داشته است، بطوريکه در بسياری از دوره ها، طبابت جزوی از وظايف روحانيون بحساب می آمده است و بر اين اساس، تمدنهای مختلف، روشهای طبی مختلفی داشته اند که امروزه با نام طب سنتی از آنها ياد ميشود. طب سوزنی بخش اصلی و مهم طب سنتی چين ميباشد. به باور چينيان قديم در وجود هر انسانی يک انرژی مهم جريان دارد که به آن «جريان حياتی»^۳ميگويند. از طرف ديگر، دو نيروی متضاد باهم در کالبد آدمی وجود دارند بنامهای «يين و يانگ»^۴ که در حالت عادی و سلامت بين ايندو تعادل برقرار است و سلامتی انسان ماحصل تعادل بين اين دو نيرو ميباشد. بر اين اساس، هرگاه اين تعادل بهم خورد جريان حياتی کالبد انسانی مختل گشته و بيماری بروز ميکند. ازاينرو، جهت درمان بيماری بايد تعادل ازدست رفته مابين نيروهای مذکور را بازگرداند. طبق همين عقيده، جريان حياتی کالبد انسان از نقاط خاصی عبور کرده، تمرکز دارد. اين نقاط در نواحی خاصی قرار دارند که مهمترين شان بصورت ۱۲ محور اصلی^۵ و ۸محور فرعی تعريف شده اند. اهميت اين نقاط در اين است که دستکاری و تحريک درست اين نقاط ميتواند بر جريان حياتی تاثير گذاشته سبب تعادل نيروها و درمان بيماری گردد. تعداد اين نقاط را از ۲۰۰۰ تا ۴۰۰۰ گفته اند و از اين تعداد ۳۶۱ عدد را نقاط کلاسيک مينامند. بطور کلی بلوک و انسداد انرژی در اين نقاط موجب درد و بيماری گشته، و رفع اين بلوک و انسداد موجب رفع درد و بيماری ميگردد.

 اينکه در کدام بيماری، کدام نقاط را، به چه روش و به چه شدتی تحريک کنيم و آن نقاط دقيقا کجای بدن قرار گرفته اند، مجموعا اساس طب سوزنی را تشکيل ميدهند.

نحوه انجام طب سوزنی                  

متداولترين روش طب سوزنی تحريک نقاط با استفاده از سوزنهای خاص طب سوزنی میباشد. اين سوزنها نازک و رشته ای، از جنس استيل و با قابليت انعطاف زياد و نشکن بوده، قطری بين ۲/ تا ۶/ ميليمتر دارند. طول سوزنها از يک تا ده سانتی متر متغيرند. عمق ورود سوزن بسته به محل نقطه، بين چند ميليمتر تا ۵ سانتی متر و گاه بيشتر ميباشد. از آنجائیکه نوک این سوزنها برخلاف سوزن سرنگ، سوراخ و شیاری ندارند و صاف میباشند، طب سوزنی دردناک نمیباشد ضمن آنکه تزریق صورت نمیگیرد و درنتیجه، درد مربوط به تزریق را هم ندارد. عمق ورود سوزن هرچقدر هم زياد باشد، پس از ورود سوزن بيمار نبايد هيچگونه دردی احساس نمايد. پس از ورود سوزن و گذشت اندکی زمان، احساس خاصی به بيمار دست ميدهد که چينی ها به آن«دی چی»^۷ميگويند. بيماران مختلف اين احساس را بصور مختلفی تعريف کرده اند، از جمله: احساس سنگينی، فشار، بی حسی، درد خفيف، سرما، گرما و... وجود اين احساس نشانه مثبتی بشمار آمده و حکایت از تاثیر خوب طب سوزنی دارد.

جلسات طب سوزنی بسته به نوع بیماری بصورت ۲ تا ۳ بار در هفته برگزار میگردند و مدت هر جلسه نیم تا یک ساعت میباشد البته جلسات فشرده بصورت روزانه هم انجام میگیرند که استفاده خاص خود را دارند. بد نیست بدانید هزینه هر جلسه نیم ساعته طب سوزنی در آمریکا ۶۰ تا ۸۰ دلار میباشد.اين رقم در ایران بسیار متغیر بوده، مقدار مشخصی ندارد. نگارنده از 1 تا ۳۰ هزار تومان را شاهد بوده است. که یک آن برمیگردد به ۸ سال پیش و اختصاص به نگارنده دارد!

کاربردهای طب سوزنی و ميزان تاثير آن

ميزان تاثير

قبل از آنکه ليست کاربردهای طب سوزنی را مطالعه کنيد يک نکته بسيار مهم را بايد مد نظر داشته باشيد و آن اينکه : بودن يک بيماری در ليست بيماريهای قابل درمان بتوسط طب سوزنی به اين معنی نيست که با استفاده از طب سوزنی ميتوان بيماری مذکور را صد در صد درمان کرد. توجه داشته باشيد که طب سوزنی هم يکی از روشهای درمانی ميباشد نه بيشتر و نه کمتر. عدم موفقيت درمان در مورد تمام روشهای درمانی اعم از دارو درمانی، جراحی، رواندرمانی و... ميتواند روی دهد و امر غريبی نيست. البته  بررسی علل و عواملی که موجب شکست يک روش درمانی ميشوند مورد بحث ما نميباشد و هدف از طرح اين موضوع رساندن اين پيام بود که برخلاف ادعای عوامفريبانه و يا از روی جهالت برخی و اعتقاد جاهلانه برخی ديگر، طب سوزنی معجزه نميکند بلکه يک روش درمانی است که اگر بجا و درست مورد استفاده قرار گيرد ميتواند شفابخش باشد ولی همچون ديگر روشهای درمانی ضعف ها و محدوديتهای خود را دارد. 

شاید بد نباشد مثالی از تجربه شخصی خود بیاورم. چند سال پیش بیمار جوانی با سردرد شدید مراجعه کرده بودند و ادعای ایشان این بود که طی ۴ سال، روز و شب، گرفتار درد میباشند و هرچند شدت درد فراز و نشیب دارد ولی هیچگاه قطع نمیگردد. برای خودم نیز شگفت انگیز بود ولی با انجام چهار جلسه طب سوزنی سردرد بیمار بطور کامل ازبین رفت. در مقابل، بیمار دیگری داشتم که برای درمان لاغری مراجعه کرده بودند، خانم جوانی با  ۴۵ کیلوگرم وزن، که دوست داشتند ۱۰ کیلوگرم بر وزنشان افزوده شود. طی ۸ جلسه  ۵.۵ کیلوگرم بر وزنشان افزوده شد، اما بعد از آن، وزنشان دیگر تکان نخورد بطوریکه پس از ۷ جلسه ( علاوه بر ۸ جلسه ) ،  وزن ایشان فقط نیم کیلوگرم افزایش یافت . 

توجه به دو مثال فوق و اندکی تعمق میتواند بسیار آموزنده باشد در حقیقت طب سوزنی سیستم بدن آدمی را به حد نرمال آن سوق میدهد یعنی نقص و فزونی را زیاد و کم میکند و نه بیشتر. در مثال فوق وزن طبیعی برای بیمار ۵۱ کیلوگرم بوده است نه ۵۵ و بهمین جهت بیشتر از ۵۱ تاثیری نداشت. 

کاربردهای طب سوزنی

باتوجه به اساس طب سوزنی و فلسفه خاص آن، که برای همه بيماريها يک مکانيسم پايه ای مشترک تعريف ميکند، دامنه عمل طب سوزنی طيف وسيعی از بيماريها را شامل می شود. در يک سر اين طيف، بيماری ساده ای چون سرماخوردگی قرار دارد و در سوی ديگر آن، بيماريهای نسبتا پيچيده ای همچون فلج بلز، بيماری منير و نازائی. ازاينروست که جهت سهولت در مطالعه، اين بيماريها را براساس دستگاه درگیر، به چند گروه تقسيم ميکنند. مهمترين و شايعترين بيماريها و علائم قا درمان به شرح زير ميباشند:

۱/ سيستم قلب و عروق : بيماری عروق کرونر و آنژين صدری، فشار خون بالا يا پايين، علائم ناشی از نارسائی قلبی (همچون ضعف و خستگی مفرط)   

۲/ سيستم تنفسی : عفونت های حاد و مزمن مثل سرماخوردگی، سينوزيت حاد و مزمن آسم برونشيال .

علائمی همچون تب رفه تنگی نفس را کاهش داده سبب افزايش دفع خلط و ترشحات ميگردد.

۳/ سيستم عصبی : انواع دردها همچون نورالژی بين دنده ای نورالژی تری ژمينال

، سردرد و ميگرن، درد عصبی زونا، همی پاو سرزی، صرع، فلج صورت (بيماری بلز) فلج بعد از سکته مغزی

۴/ سيستم حرکتی(عضلانی ـ استخوانی): درد کمر و درد سياتيک، آرتريت روماتوئيد، تورتيکولی گردن٬ آرتروز گردن، شانه منجمد، آرنج تنيس بازان، روماتيسم مفصلی، آرتروز مفاصل مختلف مثل زانو، گردن، دنبالچه

۵/ سيستم گوارشی : ورم معده (گاستريت) حاد و مزمن، زخم معده و اثنی عشر سندرم روده تحريک پذير يبوست مزمن، بيماريهای کيسه صفرا مثل التهاب کيسه صفرا و مجاری صفراوی و کوليک صفراوی

علائمی همچون: تهوع، اسهال، يبوست، بی اشتهائی، نفخ و درد شکم

۶/ اختلالات روانی :  بيقراری، اظطراب، احساس خستگی و ضعف مفرط توام با انرژی کم، بيخوابی، اختلالات جنسی با منشا روانی، افسردگی، اعتياد، افزايش و کاهش وزن با منشا روانی و بالاخره بيماريهای روان تنی

۷/ سيستم ادراری تناسلی : شب ادراری، عفونتهای ادراری( پيلونفريت و گلومرونفريت مزمن ) ، پروستاتيت، ديسمنوره، درد زايمان، درد ناشی از تومورهای لگن

۸/ اختلالات پوستی :  آکنه ولگاريس، اگزما، نورودرماتيت پسوريازيس، و عفونتهای هرپس

۹/ چشم : کاهش بينائی، التهاب ملتحمه

۱۰/ گوش : بيماری منير، وزوز گوش، کری، بيماری مسافرت و گيجی ناشی از التهاب لابيرنت گوش

منبع: وبلاگ دکتر رشاد:  http://ayene.blogfa.com/post-57.aspx